Tæknistarf í hátækniiðnaði

Boðað verkfall flugvirkja hjá Icelandair hefur beint sjónum að starfsstétt sem flestir flugfarþegar hugsa sjaldan um. Umræðan snýst eðlilega að miklu leyti um áhrif þess á flugáætlun, farþega og ferðaþjónustu. En hún er um leið tilefni til að spyrja einfaldari spurningar: Hvað gerir flugvirki í raun og veru – og hvers vegna skiptir starfið svona miklu máli?

Þegar flugvél lyftir sér frá flugbrautinni beinist athyglin gjarnan að flugmönnunum og áhöfninni.

Mun færri hugsa til þeirra sem skoðað hafa vélina, greint bilanir, framkvæmt prófanir og staðfest að hún sé tilbúin til flugs. Þar gegna flugvirkjar lykilhlutverki. Þeir eru ein af ósýnilegu lykilstéttunum í flugöryggi. Því miður höfum við þó séð að þekking flugvirkja, ábyrgð og sú mikla menntun og þjálfun sem að baki starfinu liggur, er oft vanmetin.

Hátæknistarf sem krefst sífelldrar menntunar

Flugiðnaðurinn er meðal tæknilegustu og flóknustu atvinnugreina heims. Í nútímaflugvél mætast vélfræði, rafmagnsfræði, rafeindatækni, hugbúnaður, sjálfvirkni og háþróuð stjórnkerfi í einni samþættri heild. Flugvirkinn þarf ekki aðeins að þekkja einstök kerfi heldur einnig að skilja hvernig þau vinna saman og hvernig bilun í einum hluta getur haft áhrif annars staðar í vélinni.

Þá ber að hafa í huga að menntun flugvirkja lýkur ekki þegar grunnnámi eða sveinsprófi lýkur. Starfsævin einkennist af áframhaldandi sérnámi, réttindum, þjálfun og endurmenntun eftir því hvaða flugvélum, kerfum og verkefnum viðkomandi sinnir. Ný tækni kallar jafnframt stöðugt á nýja þekkingu.

B1 og B2 – Víðtæk sérfræðiþekking

Í evrópsku réttindakerfi flugvirkja eru meðal annars B1- og B2- réttindi. Til að öðlast þau réttindi þarf að sitja veigamikil námskeið fyrir hverja flugvélatýpu. B1-flugvirkjar vinna að stórum hluta með hreyfla, vökvakerfi, lendingarbúnað, eldsneytiskerfi og önnur vélræn og rafvélræn kerfi. B2-flugvirkjar sérhæfa sig í raf- og rafeindakerfum, svo sem flugtölvum, sjálfstýringu, leiðsögu, fjarskiptum, skjákerfum og stafrænum gagnaflutningi.

Flugvirki sem vinnur á flóknum farþegaþotum byggir því upp sérþekkingu á löngum tíma – þekkingu sem þarf jafnframt að viðhalda alla starfsævina.

Þeir sem hafa bæði B1- og B2-réttindi búa því yfir einstaklega breiðri tæknilegri þekkingu.

Bilanagreining er tæknileg rannsókn

Einn mikilvægasti þáttur starfsins er bilanagreining. Viðvörun í stjórnklefa segir ekki alltaf hvar raunverulega bilunin liggur. Orsökin geta verið skynjari, víralögn, tengi, aflgjafi, stjórntölva eða jafnvel annað kerfi sem sendir rangar upplýsingar.

Flugvirkinn þarf að lesa bilanagögn, kerfislýsingar og rafmagnsteikningar, framkvæma mælingar og prófanir og finna rót vandans. Í nútímaflugvél vinna fjölmargar tölvur og stjórneiningar saman og skiptast stöðugt á upplýsingum. Þær stjórna meðal annars hreyflum, rafkerfum, flugstýringum, leiðsögu, loftkerfum og viðvörunum. Starfið krefst því þekkingar sem spannar vélfræði, rafmagns- og rafeindatækni, tölvunet og hugbúnaðarstýrð kerfi, svo ekki sé minnst á reynslu og rökhugsun.

Flugvélin sem ein heild

Ekki er alltaf nóg að vinna við flugvél sem stendur rafmagnslaus við stæði. Sumar bilanir koma aðeins fram þegar hreyflar eru í gangi, rafalar undir álagi, vökvakerfi á fullum þrýstingi eða margar stjórntölvur virkar samtímis. Þá þarf að koma flugvélinni í rétt rekstrarástand, kalla bilunina fram og sannreyna að viðgerðin hafi leyst vandann.

Eftir starfi og heimildum fá flugvirkjar sérstaka þjálfun í hreyflakeyrslu, færslu og akstri flugvéla og verklagi á akbrautar og flugbrautarsvæðum. Hluti þeirrar þjálfunar getur farið fram í hermi, þar sem hægt er að æfa eðlilega starfsemi, bilanir og óvenjulegar aðstæður með öruggum hætti.

Sú ímynd að flugvirkjun snúist fyrst og fremst um hefðbundnar vélaviðgerðir er því fjarri raunveruleikanum. Nútímaflugvél er ekki safn aðskildra íhluta heldur flókin heild hátæknikerfa sem þarf oft að prófa við raunaðstæður.

Margir sérfræðingar sem vinna að sama markmiði

Vinna flugvirkja fer ekki aðeins fram við flugvélina á stæði eða í flugskýli. Innan flugviðhalds starfar fólk á fjölbreyttum sérsviðum. Þar má nefna hreyfla, burðarvirki, raf- og rafeindakerfi, hjól og bremsur og sérhæfðar skoðanir á efnum og íhlutum.

NDT er sem dæmi sérstakt og mikilvægt svið flugviðhalds. Með aðferðum á borð við penetrant prófanir, segulagnaprófanir, hljóðbylgjuprófanir og röntgenskoðanir. Þannig er hægt að greina örsmáa galla sem sjást ekki með berum augum en gætu síðar þróast í alvarlegt vandamál.

Við stærri skoðanir í flugskýli (base maintenance) er síðan unnið kerfisbundið að fjölmörgum þáttum flugvélarinnar. Burðarvirki, hreyflar, lendingarbúnaður, rafkerfi, vökvakerfi og stjórnbúnaður geta meðal annars komið til skoðunar eftir viðhaldsáætlunum og tæknilegum kröfum.

Að baki einni flugvél sem fer örugglega aftur í rekstur getur því legið vinna fjölda sérfræðinga með ólíka menntun og réttindi.

Öryggi og ábyrgð framar öllu

Þegar bilun kemur upp rétt fyrir brottför getur tímapressan verið mikil. Farþegar bíða, flugáætlun raskast og tafir geta verið kostnaðarsamar.

Hlutverk flugvirkjans er ekki að láta þrýstinginn ráða niðurstöðum. Ákvörðun flugvirkjans verður alltaf að byggjast á tæknilegum gögnum, samþykktu verklagi og þeim kröfum sem gilda um flughæfi:

Ef ekki er hægt að staðfesta að flugvélin uppfylli kröfur fer hún ekki í loftið.

Öryggi verður að ganga framar stundvísi og fjárhagslegum sjónarmiðum.

Í flugviðhaldi er ekkert gert eftir ágiskun. Verk eru unnin samkvæmt samþykktum tæknigögnum og niðurstöður eru skjalfestar og rekjanlegar. Þegar réttindabær flugvirki vottar verk staðfestir hann með nafni sínu og starfsréttindum að verkið hafi verið unnið rétt og að viðkomandi kerfi/loftfar uppfylli settar kröfur. Þetta er ekki einföld undirskrift heldur staðfesting sem fylgir mikil fagleg ábyrgð.

Hvort sem flugvirkinn starfar við hreyfla, burðarvirki, rafeindakerfi, hjól og bremsur, NDT eða bilanagreiningu við sjálfa flugvélina er hann hluti af sömu öryggiskeðju. Flugvirkjun er því ekki eitt afmarkað starf heldur fjölbreyttur heimur sérhæfðrar hátækni, þar sem ólík fagsvið vinna saman að einu meginmarkmiði, það er að tryggja að flugvélin sé flughæf.

Í aðdraganda boðaðs verkfalls flugvirkja er eðlilegt að rætt sé um röskun, kostnað og áhrif á ferðalög. Sú umræða varpar um leið ljósi á hvers vegna starf flugvirkja hefur svo mikil áhrif. Þetta er sérhæft starf sem krefst áralangrar uppbyggingar þekkingar, formlegra réttinda, stöðugrar þjálfunar og mikillar ábyrgðar.

Farþeginn sér sjaldnast þá vinnu. Hann sér ekki bilanagreininguna, prófanirnar, tæknigögnin eða þjálfunina sem liggur að baki. Þegar allt gengur eins og það á að gera er starf flugvirkjans að mestu ósýnilegt.

Kannski er það einmitt merki um að starfið hafi verið unnið vel.

Guðmundur Arason

Flugvirki B1/B2

Líkt og komið hefur fram í fjölmiðlum hafa Flugvirkjafélag Íslands (FVFÍ) og Icelandair komist að samkomulagi um að FVFÍ aflýsi yfirstandandi verkfalli félagsins.

Næstu fjórar vikur munu samningsaðilar koma að samningaborðinu og leggja sitt af mörkum til að ná tökum á þeim sameiginlegu ágreiningsmálum sem komið hafa í veg fyrir að samningar hafi náðst.

Aðilar munu vinna samkvæmt verkstýrðri viðræðuáætlun ríkissáttasemjara og halda áfram vinnu við þær tillögur og hugmyndir sem lagðar voru fram síðustu helgi.

Með samkomulaginu skapast vinnufriður til áframhaldandi viðræðna. FVFÍ bindur vonir við að unnt verði að ljúka viðræðunum með undirritun nýs kjarasamnings og fagnar því að samningsaðilar ætli að koma saman og leggja sitt af mörkum í þeirri viðleitni.

Verkfall flugvirkja Icelandair hófst á miðnætti í nótt. Samningsaðilar áttu, ásamt ríkissáttasemjara, í virku samtali í gær og fram eftir kvöldi í þeirri viðleitni að afstýra boðaðri vinnustöðvun.

Flugvirkjafélag Íslands hafði áður boðið sjö daga frestun á vinnustöðvun og bauð um miðjan dag í gær að fresta aðgerðum um 14 daga, að því gefnu að unnið yrði að markvissum og stífum samningsviðræðum á grundvelli miðlunartillögu ríkissáttasemjara.

Því boði var hafnað af hálfu Icelandair í gær.

Flugvirkjafélag Íslands lýsir yfir miklum vonbrigðum með niðurstöðu gærdagsins. Það er döpur niðurstaða að þrátt fyrir þann vilja hafi ekki tekist að ná samkomulagi.

Flugvirkjafélag Íslands mun áfram leggja áherslu á að leita lausnar við samningaborðið og er tilbúið til viðræðna þegar vilji er til staðar af hálfu beggja samningsaðila.

Það þarf tvo til að ná samkomulagi. Flugvirkjafélagið hefur sýnt að það er tilbúið að halda áfram að leita lausnar.

Það eru vonbrigði að standa frammi fyrir því að vilja halda samtali gangandi með það að markmiði að finna lausn á deilu en að fá ekkert svar.

Flugvirkjafélag Íslands hefur ítrekað boðist til að funda með Icelandair með það að markmiði að ná sáttum. Það hefur verið eindreginn vilji félagsins að nýta þann tíma sem gefst til að finna lausn við samningaborðið áður en að til vinnustöðvunar kemur. Það hefur enn ekki tekist.

Við höfum einnig boðist til að funda með ráðherrum um málið án árangurs, en höfum þó fengið áheyrn hjá ráðuneytisstjórum í tveimur ráðuneytum.

Icelandair hafnar frestun verkfalls um viku

Um helgina dró til tíðinda í viðræðum milli samningsaðila. Með milligöngu ríkissáttasemjara voru aðilar í þreifingum sem leiddu til þess að ríkissáttasemjari lagði fram innanhússtillögu sem samningsaðilar áttu að vinna að. Flugvirkjafélagið var reiðubúið að vinna áfram með þá tillögu.

Í viðleitni okkar til að skapa samningsaðilum svigrúm buðumst við jafnframt til að fresta boðuðum aðgerðum um sjö sólarhringa. Tilgangurinn var að gefa aðilum tíma til að vinna áfram með tillöguna og kanna hvort hún gæti leitt til sátta.

Í morgun bárust þau tíðindi að Icelandair hafi hafnað því boði.

Það eru fyrst og fremst vonbrigði en samhliða vekur það upp spurningar um raunverulega stöðu samningsviðræðnanna.

Þegar annar samningsaðilinn er reiðubúinn að leggja sitt af mörkum til að leita leiða til sátta, gefa viðræðunum meiri tíma og vinna með tillögu ríkissáttasemjara, en slíkt svigrúm er ekki þegið þá er eðlilegt að velta fyrir sér hvort raunverulegur samningsvilji sé til staðar.

Mögulega segir staðan okkur að samningsviðræður séu fullreyndar.

Eða mögulega er eitthvað í stöðunni sem við sjáum ekki enn.

Við ætlum ekki að fullyrða um það.

Það er ljóst að það þarf raunverulegan vilja tveggja til að ná samkomulagi.

Við búum yfir þeim vilja.

Síminn minn hringir ekki.

Guðbjörg Leifsdóttir

Formaður samninganefndar FVFÍ

Í eftirfarandi samantekt er að finna helstu fullyrðingum sem komið hafa fram í opinberri umræðu um kjaradeilu flugvirkja og Icelandair, ásamt svörum og upplýsingum um stöðu mála.

Síðasti kjarasamningur flugvirkja og Icelandair var undirritaður í maí 2020 og gilti í fimm ár, til ársloka 2025. Hann var gerður á meðan heimsfaraldurinn stóð sem hæst og flugvirkjar tóku þá verulegt tillit til stöðu Icelandair. Í samningnum tóku flugvirkjar á sig kjaraskerðingu og gerðu langtímasamning við þessar fordæmalausu aðstæður.

Að undanförnu hafa viðsemjendur okkar tjáð sig um samningaviðræðurnar og sett fram ýmsar staðhæfingar sem við teljum villandi:

1. Við hverja berið þið ykkur saman við þegar kemur að launaþróun?

Í samanburði á grunnlaunum horfa flugvirkjar til hóps iðnfræðinga sem Samtök atvinnulífsins semja jafnframt við.

Þetta er því samanburður við hóp sem hefur sambærilega fag- og sérþekkingu og er jafnframt á samningssviði Samtaka atvinnulífsins.

Á árunum 2019–2025 hækkuðu grunnlaun flugvirkja hjá Icelandair um 27,2%, en grunnlaun hóps iðnfræðinga um 50,8%.

Það er þessi munur á launaþróun sem skiptir máli þegar horft er á stöðu flugvirkja í dag.

2. Eru flugvirkjar með 1,4 milljónir króna á mánuði í meðallaun?

Umræða um meðallaun getur gefið villandi mynd af kjörum almenns flugvirkja.

Ríflega þriðjungur flugvirkja Icelandair vinnur dagvinnu í flugskýli. Sem dæmi um laun þeirra má nefna að grunnlaun flugvirkja með sveinspróf og 5 ára starfsreynslu er 698.499 kr. fyrir skatt. Meðaltalið getur innihaldið starfsmenn með mjög ólíkt vinnuframlag, þar á meðal þá sem vinna langar vaktir með vakta- og yfirvinnuálagi og þá sem gegna stjórnunar- eða yfirmannsstörfum.

Þess má geta að flugvirkjar hafa ekki rétt á launaviðtali eða launum umfram kjarasamninga.

Grunnlaunatafla flugvirkja starfandi hjá Icelandair eins og hún er í dag:

3. Hafa flugvirkjar dregist aftur úr þegar kemur að launaþróun?

Já, það er ótvírætt og við höfum tölur því til stuðnings. Síðasti samningur var undirritaður í maí 2020 og gilti til ársloka 2025. Flugvirkjar tóku þá ríkt tillit til stöðu Icelandair og samþykktu langtímasamning við fordæmalausar aðstæður. Því sömdu flugvirkjar meðal annars um tveggja ára launafrystingu, enga afturvirkni og enga vísitölutengingu.

Á árunum 2019–2025 hækkuðu grunnlaun flugvirkja hjá Icelandair um 27,2%, en grunnlaun sambærilegra hópa tæknimenntaðra stétta um 50%. En Samtök atvinnulífsins semja við  báða þessa hópa.

Flugvirkjar voru því 47.277 kr. yfir samanburðarhópnum árið 2019 en 40.500 kr. undir honum árið 2025.

Við viljum leiðrétta þessa skekkju og semja um eðlilega launaþróun til framtíðar.

4. Eru flugvirkjar að biðja um 25–30% launahækkun á næstu tveimur árum?

Nei. Það er villandi framsetning.

Icelandair hefur metið kostnað við kröfur flugvirkja, en það er ekki það sama og að flugvirkjar séu að krefjast 25–30% beinnar launahækkunar. Flugvirkjar eru ekki að koma inn í þessa samningalotu frá sama upphafspunkti og aðrir. Þeir tóku á sínum tíma á sig stórt högg til að styðja við Icelandair þegar illa áraði með tilheyrandi skerðingu á launaþróun.

Það er ekki hægt að horfa eingöngu á nýja prósentuhækkun án þess að horfa á launaþróunina sem leiddi hingað.

5. Eru viðræður að stranda á háum launakröfum flugvirkja?

Nei. Deilan snýst um meira en laun.

Icelandair hefur lagt fram kröfur um aukið vald yfir störfum og vöktum flugvirkja, meðal annars:

• rýmri heimildir til að nota verktaka,
• að geta breytt vaktafyrirkomulagi án samráðs við flugvirkja,
• að stytta vaktir, meðal annars úr 12 klukkustundum í 10.

Þetta getur haft áhrif á tekjur, fjölda vinnudaga og fyrirsjáanleika í fjölskyldulífi.

Því er villandi að lýsa deilunni eingöngu sem deilu um launahækkun.

6. Af hverju eruð þið að beita verkfalli núna?

Vegna þess að við höfum reynt að semja í marga mánuði og viðræðurnar hafa strandað.

Verkfallsréttur er lögbundinn réttur launafólks og mikilvægur hluti af íslensku vinnumarkaðskerfi. Verkfall er alvarlegt lokaúrræði og félagsmenn taka slíka ákvörðun ekki léttvægt.

Flugvirkjar hafa ekki gripið til verkfalls sem fyrsta úrræðis. Þeir hafa setið við samningaborðið í marga mánuði og reynt að ná samkomulagi. Verkfallsheimildin kom fyrst eftir að samningaviðræður höfðu strandað.

Niðurstaða atkvæðagreiðslunnar var skýr: 88,3% félagsmanna samþykktu verkfallsheimild. Það eru skýr skilaboð frá félagsmönnum eftir margra mánaða árangurslausar samningaviðræður.

Verkfallsréttur er því ekki „verkfallsvopn“ sem gripið er til af léttúð. Hann er lögbundið lokaúrræði þegar aðrir möguleikar til að ná samkomulagi hafa verið reyndir.

Að lokum

Verkfall er ekki markmiðið. Við viljum semja. Flugvirkjar hafa sent skýr skilaboð og nú vonumst við til þess að Icelandair taki þeim skilaboðum alvarlega og komi aftur að samningaborðinu. Við erum tilbúin.

Flugvirkjar hjá Icelandair hafa samþykkt boðun ótímabundinnar vinnustöðvunar með 88,3% greiddra atkvæða. Kjörsókn var 92%. Vilji félagsmanna er því skýr og hefst vinnustöðvunin að öllu óbreyttu kl. 00:01 miðvikudaginn 23. september næstkomandi.

Föstudaginn 11. september sl. var efnt til rafrænnar kosningar meðal félagsmanna Flugvirkjafélags Íslands sem starfa hjá Icelandair. Í kosningunni var borið undir félagsmenn hvort þeir styddu boðun ótímabundinnar vinnustöðvunar.

Icelandair, Samtökum atvinnulífsins og ríkissáttasemjara hefur verið tilkynnt um niðurstöður kosningarinnar.

Flugvirkjar starfandi hjá Icelandair hafa staðið í kjaradeilu við fyrirtækið undanfarna mánuði. Kjarasamningar urðu lausir um síðustu áramót en viðræður aðila hófust í nóvember 2025. Þann 13. febrúar vísaðu Samtök atvinnulífsins, sem fara með samningsumboð fyrir hönd Icelandair, deilunni til ríkissáttasemjara. Þrátt fyrir milligöngu ríkissáttasemjara hefur lítið miðað í deilunni. Eftir fund hjá ríkissáttasemjara þann 22. júní slitnaði upp úr viðræðum milli aðila.

Á hádegi lýkur leynilegri atkvæðagreiðslu flugvirkja um hvort boða skuli til verkfalls. Hver félagsmaður tekur þar sjálfstæða afstöðu til kjaradeilunnar og kýs með eða á móti. Verkfall er lögbundið úrræði í kjaradeilu þegar samningsviðræður hafa ekki skilað niðurstöðu að ákveðnum lagaskilyrðum uppfylltum.

Flugvirkjafélag Íslands lýsir yfir vonbrigðum sínum með framgöngu og yfirlýsingar forstjóra Icelandair á meðan kosningin stendur yfir. Þá hafnar Flugvirkjafélag Íslands einnig  þeirri staðhæfingu forstjóra Icelandair að launakröfur flugvirkja séu óhóflegar eða kjör félagsmanna hafi þróast í takt við kjör samanburðastétta.

Icelandair er frjálst að upplýsa um mögulegar afleiðingar verkfalls en þegar talað er um að verkfall geti „næstum lokað landinu“ og teiknuð er upp alvarleg staða fyrir íslenskt samfélag vegna hugsanlegs verkfalls með afleiðingum fyrir ferðaþjónustu, atvinnulíf og efnahag er ástæða til að staldra við.

Slík framsetning er varhugaverð og óábyrg.

Félagsmenn eru flestir starfsmenn Icelandair og eru nú að taka ákvörðun um hvort þeir séu tilbúnir að leggja niður störf í kjaradeilu. Þegar jafnframt er lögð á þá ábyrgð á hugsanlegum áhrifum á íslenskt efnahagslíf getur það verið til þess fallið að hafa áhrif á atkvæðagreiðsluna, hvort sem það er ætlunin eða ekki.

Flugvirkjar eru ekki að kjósa um það hvort Ísland verði opið eða lokað. Flugvirkjar loka ekki landinu. Verkfall myndi hafa veruleg áhrif á starfsemi Icelandair, en Icelandair er ekki eina flugfélagið sem flýgur til og frá Íslandi. Áhrifin geta verið mikil án þess að ein starfsstétt hafi þar með í höndum sér að „loka landinu“.

Af hverju er þessi staða komin upp?

Flugvirkjar hafa reynt að semja. Viðræður hafa staðið yfir án árangurs og deilan hefur verið hjá ríkissáttasemjara frá því í febrúar. Verkfall er lögbundið úrræði í kjaradeilu þegar samningsleiðin hefur ekki skilað niðurstöðu og lagaskilyrði eru uppfyllt.

Þetta er því ekki ákvörðun sem stéttarfélagið tekur fyrirhönd félagsmanna. Nú eru það félagsmennirnir sjálfir sem kjósa.

Icelandair segir tímasetninguna slæma. September sé háannatími, flugvélar fullbókaðar og mikið álag á starfsemina. Það er skiljanlegt að félagið vilji verja rekstur sinn. En ef háannatíminn er alltaf of viðkvæmur og rólegri tímar ársins of erfiðir, þá er eðlilegt að spyrja: Hvenær er rétti tíminn?

Icelandair hefur greint frá mettekjum, metfjölda farþega og sterkri eftirspurn, þótt félagið standi jafnframt frammi fyrir raunverulegum kostnaðaráskorunum. Það er því eðlilegt að ræða hvernig verðmæti, áhætta og hagræðing skiptast milli félagsins og starfsfólks þess.

Flugvirkjar hafa ríka hagsmuni af því að Icelandair vegni vel. Þeir hafa ávallt staðið með félaginu þegar mikið liggur við og vita hversu mikilvægt það er að starfsemi þess sé traust til framtíðar.

Samhliða hafa breytingar á starfsemi félagsins, meðal annars stofnun dótturfélags Icelandair í Vilníus og umræða um mögulega útvistun verkefna, vakið eðlilegar spurningar um framtíð starfa flugvirkja og atvinnuöryggi.

Þetta snýst því um meira en eina launatölu og þegar forstjóri Icelandair vill jafnframt taka upp stærri umræðu um íslenskt vinnumarkaðslíkan er mikilvægt að þeirri umræðu verði ekki varpað yfir á eina starfsstétt.

Flugvirkjar hafa reynt að semja. Nú taka þeir sjálfir ákvörðun um næstu skref.

Leyfum þeim að kjósa í friði!

Guðbjörg Leifsdóttir

Formaður samninganefndar Flugvirkjafélags Íslands

Kjaraviðræður Flugvirkjafélags Íslands (FVFÍ) og SA/Icelandair hafa verið í biðstöðu frá því að slitnaði upp úr viðræðum hjá ríkissáttasemjara 22. júní síðastliðinn. Í millitíðinni hefur óformlegt samtal átt sér stað milli aðila án árangurs. Flugvirkjar hafa nú verið samningslausir frá síðustu áramótum.

Þetta er ekki sú staða sem félagið hefði viljað sjá. Frá upphafi hefur áherslan verið á að ná nýjum kjarasamningi sem tekur mið af hagsmunum beggja aðila. Jafnframt er það hlutverk FVFÍ að standa vörð um hagsmuni félagsmanna, tryggja að kjör þeirra, vinnufyrirkomulag og að sérþekking sé metin að verðleikum.

Kjaraviðræðurnar snúast ekki eingöngu um laun. Ágreiningur hefur meðal annars verið um vaktakerfi, notkun verktaka og hvernig störf og verkefni flugvirkja verða skipulögð til framtíðar. Þetta eru mikilvæg atriði sem hafa bein áhrif á starfsumhverfi og tekjur félagsmanna.

Í síðasta kjarasamningi tóku flugvirkjar tillit til stöðu Icelandair eftir heimsfaraldurinn. Þeir féllu meðal annars frá kröfum um afturvirkni og verðtryggingu og sömdu til lengri tíma en ella. Með því var Icelandair veitt svigrúm á erfiðum tímum. Þessi samningur hefur þó dregið dilk á eftir sér og hafa flugvirkjar dregist verulega aftur úr þegar kemur að launakjörum. Grunnlaun flugvirkja hjá Icelandair hafa ekki þróast með sambærilegum hætti og hjá samanburðarhópum.

Flugvirkjar vilja sjá Icelandair dafna og eiga mikilla hagsmuna að gæta af því að félagið sé öflugt og samkeppnishæft. Það breytir því ekki að sanngjarnt er að gera kröfu um að hagsmunir flugvirkja séu einnig teknir alvarlega.

Sérþekking og störf til framtíðar

Samhliða kjaraviðræðunum hefur FVFÍ lýst yfir áhyggjum af áformum Icelandair um að flytja sérfræði- og tæknistörf úr landi.

Um er að ræða verðmæta sérþekkingu sem hefur byggst upp innan Icelandair yfir langan tíma. Það tekur mörg ár að byggja upp þá reynslu og sérhæfingu sem býr í starfsfólkinu og því skiptir máli hvernig staðið er að uppbyggingu og varðveislu þessarar þekkingar til framtíðar.

Þetta snýst ekki aðeins um einstök störf heldur um hvar tæknileg þekking, ábyrgð og framtíðarverkefni innan Icelandair verða til og byggjast upp. Með tilflutningi starfa getur einnig skapast hætta á félagslegu undirboði og gerviverktöku.

Af þeim sökum hefur FVFÍ einnig sent formlegt erindi til framkvæmdastjóra og stjórnarformanna þeirra níu lífeyrissjóða sem eiga hlut í Icelandair Group og kallað eftir því að þeir kynni sér áformin um flutning sérhæfðra tæknistarfa, þekkingar og framtíðarverkefna úr landi.

Vilji til lausnar

Markmið FVFÍ er áfram að ná kjarasamningi við Icelandair. Félagið hefur sýnt vilja til að taka tillit til stöðu Icelandair þegar á hefur reynt og mun áfram leita leiða til að ná niðurstöðu sem báðir aðilar geta unað við.

Um leið þarf að standa vörð um kjör félagsmanna, starfsumhverfi þeirra og þá sérþekkingu sem byggst hefur upp innan Icelandair.

Sterkt Icelandair og öflugir flugvirkjar fara saman. Það er sameiginlegur hagur að byggja áfram upp þekkingu, störf og starfsemi hér á landi.

Til þess þarf gagnkvæma virðingu, sanngirni og raunverulegt samráð.